“Diversiteit staat fijn” Waarom kiezen voor toegankelijk jeugdwerk?

 

Toegankelijkheid en diversiteit zijn hippe termen. Nadat studies uitwezen dat veel jeugdwerkingen weinig toegankelijk zijn voor maatschappelijk kwetsbare kinderen en jongeren startte een reeks van impulsen vanuit de overheid en het jeugdwerk om te werken aan diversiteit.

Het is belangrijk dat een jeugdwerking zich de vraag stelt waarom het toegankelijk wil worden. Wat is onze motivatie? We zetten de mogelijkheden voor u op een rijtje:

1. Omdat de overheid of de koepel toegankelijkheid stimuleert of verplicht.
2. Omdat diversiteit verrijkend is.
3. Omdat onze werking zoveel mogelijk een afspiegeling moet zijn van de maatschappij
4. Omdat kinderen en jongeren een fundamenteel recht hebben om aan te sluiten én zich goed te voelen binnen diverse vormen van jeugdwerk.
5. Omwille van praktische redenen, bijvoorbeeld omdat we meer leden willen.
6. Omdat we die kinderen en jongeren sociale vaardigheden kunnen bijbrengen die ze missen.

Deze motivaties hebben allen voor- en nadelen, positieve en negatieve effecten:

 

1. Omdat de overheid of de koepel toegankelijkheid stimuleert of verplicht.

+  jullie zijn ‘mee met de tijd’, jullie volgen actuele tendensen op, jullie durven vernieuwen als blijkt dat er maatschappelijke veranderingen plaatsvinden.

-  gevaar is dat je het slechts doet omdat het ‘hoort’, dat het niet vanuit de lokale groep zelf gebeurt, dat sommigen het tegen hun zin doen, dat het uitdooft.

 

2. Omdat diversiteit een verrijkend is.

+  deze visie vertrekt vanuit een duidelijke positieve benadering van de gasten. Dit is een belangrijke houding van een jeugdwerker en biedt mogelijkheden tot een goede relatie met de gasten.

- Diversiteit is een uitdaging maar daarom niet altijd makkelijk. De aanwezigheid van nieuwe doelgroepen zal een aantal evidenties binnen de werking fundamenteel in vraag stellen. Doorheen de rit kunnen er dan ook spanningen ontstaan: tussen de kinderen en jongeren, tussen begeleiders, tussen jongeren en begeleiders, … Door vooraf te veel nadruk te leggen op het verrijkende aspect kan dit leiden tot ontgoocheling. Diversiteit is een werk van lange adem.      

 

3. Omdat onze werking zoveel mogelijk een afspiegeling moet zijn van de maatschappij.

+ deze visie getuigt van een hoge maatschappelijke betrokkenheid of een verbondenheid met je wijk of stad. Het heeft ook een sterke pedagogische kant; je wil kinderen laten kennis maken met de realiteit van de samenleving.

- de kans op assimilatie van gasten is groot. De gasten moeten inpassen in het plaatje waarop iedereen aanwezig is. Dit terwijl de grootste aanpassing zal moeten gebeuren door de werking zelf. Daarnaast mag niet voorbij gegaan worden aan de eigenheid van ieder kind / iedere jongere: categoriaal denken kan belangrijk zijn, zolang je de individuele behoeften en noden van iedere persoon blijft erkennen.

 

4. Omdat kinderen en jongeren een fundamenteel recht hebben om aan te sluiten én zich goed te voelen binnen diverse vormen van jeugdwerk.

+ In deze visie zit een combinatie van structureel / categoriaal denken en aandacht voor de individuele keuze. Het vertrekt vanuit een geloof in de jongeren en een kritiek op de maatschappij.

- Het kinderrechtenverdrag bepaalt dat elke kind recht heeft om samen te komen met andere kinderen of zich te verenigen. De vertaling naar de toegankelijkheid van diverse vormen van jeugdwerk is een mogelijke invulling hiervan.     

5. Omwille van praktische redenen, bijvoorbeeld omdat we meer leden willen.

+ Deze redenering  vertrekt vanuit een neutrale visie op gasten: waarom zouden we hen eens niet proberen te bereiken? De pragmatist houdt het hoofd koel en biedt ruimte voor experiment.

- Kans dat vooroordelen of moeilijkheden onuitgesproken blijven. Sommige ploegleden denken misschien ‘we hebben leden tekort, dus moeten we die moeilijke erbij nemen’. Nadeel van de pragmatist is dat hij zijn kar kan keren: de dag dat er kinderen genoeg zijn kan hij evengoed kiezen voor een ontmoedigingsbeleid.

 

6. Omdat we die kinderen en jongeren morele waarden en sociale vaardigheden willen bijbrengen die ze missen.

+ Je bent je bewust van de pedagogische kant van jeugdwerk, je bent ervan bewust dat je meer doet dan spelletjes spelen

- Gevaar dat je je eigen of het maatschappelijk waarden- en normenkader te weinig in vraag stelt. Gevaar dat je denkt dat jouw waarden / vaardigheden de juiste zijn en dat de gast ze nog moet aanleren of opnieuw moet aanleren.  Dit kader mist een positieve benadering van gasten en emancipatorisch perspectief.

 

Zoals je merkt bepaalt je motivatie (waarom je aan diversiteit werkt) hoe je naar de gasten kijkt en welke plek de gasten krijgen in je werking. Waarschijnlijk spelen al deze motivaties in meer of mindere mate een rol als jeugdwerkingen de keuze maken om toegankelijker te worden. Het kan zijn dat verschillende mensen uit je ploeg er een andere visie op nahouden. Het loont de moeite de discussie erover te voeren voor je er aan begint.

Zelf legt Uit de Marge de nadruk op het fundamentele recht dat kinderen en jongeren hebben op het jeugdwerk naar hun keuze. Deze kind-gecentreerde visie maakt het mogelijk om de eigen werking in vraag te stellen en op maat van het kind te werken.  Daarnaast kunnen praktische, pedagogische, tendensiele, verrijkende,… motivaties een nevenrol spelen.

Belangrijk is dat je in je visie zoveel mogelijk vanuit een gelijk-waarde van gasten vertrekt. Je gaat ervan uit dat je geen beter mens bent dan je gasten en je gaat ze ook niet gaan overschatten. Dit overschatten of het denken vanuit meer-waarde is de valkuil in het denken over diversiteit als instrument tot verrijking. Het onderschatten of het denken in termen van minderwaarde is een valkuil in benaderingen die teveel uitgaan van vaardigheden bijbrengen.